فرایند ریزش مو

0

 

همانطور که میدانیم مو دارای ۳فاز anagen ،telogen و catagen میباشد. در طی ریزش مو، فازanagene (رشد) به مرور کوتاه تر شده و در نهایت مو نسبت به قبل، نازک تر و کوتاه تر شده و دارای رنگدانه هایی کم رنگ تر خواهد شد ما این مسئله را مینیاتوری شدن مو(miniaturization) مینامیم . در این هنگام است که ریزش مو ،مورد توجه قرار میگیرد. این مسئله به معنای این که موهای کم تری بر روی سر باشند نیست ،بلکه کالیبر (sectional – cross)، رنگ و طول آنها در حال کم تر شدن بوده و دیگر پوشش کاملی روی پوست سر ایجاد نمیکنند .همچنین در این مرحله نسبت موهایی که در فاز anagenهستند کمتر از آنهایی است که در فاز telogenیا resting هستند . این مسئله به زبان ساده به این مفهوم است که تعداد موهایی که در فازtelogen هستند افزایش پیدا کرده است. این فرایند ،اغلب در قسمتهای رایج طاسی ، همچون قسمتهای جلویی سر، بالا و تاج سر رخ می دهد. ناحیه ای که شبیه نعل اسب، درکناره ها و پشت سر می باشد تحت تاثیر این تغییرات قرار نمی گیرد . این نواحی را ،permanent(دائمی)می نامند.موهای telogen به راحتی در هنگام شستشو ، خشک کردن و شانه کردن از پوست سر جدا شده و این مسئله ،دومین نشانه طاسی می باشد که بسیار نگران کننده است .

عوامل

دلایل زیادی برای ریزش مو در خانمها وآقایان وجود دارد، که شامل بیماری های مزمن ،فقر آهن ، سوء تغذیه ، عدم تعادل هورمونی و استرس میباشد. با این وجود ،رایج ترین علتها،چیزی است که androgenetic alopecia یا الگوی طاسی مردانه نامیده میشود( البته بر خلاف نامش ممکن است در خانمها هم دیده شود). alopecia از نظر پزشکی همان ریزش دائمی موهاست. Androgenetic عواملی چون تاثیرات Androgen ها یا همان هورمونهای مردانه و عوامل وراثتی، میباشند که نقش مهمی در ریزش موها دارند. عامل سومی همچون گذشت زمان یا در واقع بالاتر رفتن سن ، نیز در ریزش موها موثر است. به عبارت دیگر، عوامل زیر باعث ایجاد androgenetic alopecia خواهد شد:
۱- زمینه ژنتیک طاسی
۲- وجود هورمونهای مردانه androsteinedioneها
۳- گذشت زمان و بالاتر رفتن سن بیمار که به دو عامل قبل فرصت تاثیر گذاری بر روی فولیکولهای مو را میدهد.

 

  • ژنتیک

بررسی علل ژنتیکی همیشه امری ساده نبوده است خصوصا در مورد طاسی سر. وجود یا عدم وجود طاسی در پدر یا پدر بزرگ یک شخص چه از طرف مادری و چه از طرف پدری، لزوما باعث پیش بینی طاسی در شخص نخواهد شد. ولی اگر پدر یک مرد کاملا طاس باشد و این مرد شروع به طاسی در اوایل سنین ۲۰ سالگی نماید،میتوان پیش بینی نمود که تعداد دیگری از موهایش را نیز از دست خواهد داد. به طور خلاصه، پیش بینی دقیق این که چه کسی و با چه سرعتی طاس خواهد شد بسیار دشوار است.

 

  • هورمونهای مردانه (اندروژن)

به طور نرمال خانمها و اقایان هورمونهای مردانه تولید میکنند . هورمونهای مردانه در مردان توسط غدد جنسی و در خانمها توسط غدد فوق کلیوی تولید میشوند. این هورمونها در هر دو جنس حائز اهمیت بالا در زمینه ریزش مو میباشد ولیکن در اقایان بیشتر از خانمها تولید میشود.این مسئله نقش مهمی در تفاوتهای عمومی ریزش مو در خانمها و آقایان،را به عهده دارد. در طول زمان درهر شخص با سابقه ژنتیکی مثبت ، اگر فولیکولهای مو در معرض DHT قرار بگیرند منجر به androgenetic alopecia یا در واقع همان الگوی طاسی در وی میگردد.

 

چگونه فولیکولهای مو در معرضDHT قرار میگیرند ؟

در هر یک از سلولهای فولیکولهای مو و د ر غدد sebaceous ،سطح بالایی از آنزیمی به نامreductase 5-alpha-وجود دارد . این آنزیم باعث تغییر شکلtestosterone که به این نواحی توزیع میشود، گردیده و آن را به DHTتبدیل میکند
(DHT= دی هیدروتسترون )
درک این مطلب نه تنها باعث شناخت مکانیسم طاسی میگردد،بلکه باعث معرفی دارویی به نام propecia یا finasteride که در حال حاضر در دسترس میباشد ،شده است.
Propecia (فیناستراید) باعث توقف و یا محدود کردن فعالیت انزیم reductase- alpha-5 میگردد. بنابراین باعث کاهش روند تبدیل testosterone به DHT شده و در نتجیه سطح کمتری از DHT در فولیکولهای مو، وجود خوهد داشت.

 

  • بالا رفتن سن (Aging)

هیچ گونه سن مشخصی برای ریزش مو وجود ندارد ولی چیزی که مسلم است با بالاتر رفتن سن میزان موهای از دست رفته بیشتر خواهد شد.
بنابراین تا کنون به سه عامل رایج مهم در انواع الگوهای طاسی اشاره کرده ایم. بار دیگر تاکید میکنیم که این عوامل عبارتند از :
هورمونها، ژنتیک و گذشت زمان.

 

درمان دارویی

با در نظر گرفتن این که ۳/۲ ( حدود ۶۶%) آقایان تا قبل از ۶۰ سالگی، میزان زیادی از ریزش مو را تجربه میکنند، جای شکی نیست که اشتیاق زیادی در راستای درمانهای دارویی ریزش مو وجود دارد. ریزش مو و طاسی یکی از عوامل بسیار نگران کننده در آقایان در هر سنی میباشد.ولی چیزی که مسلم است هیچ راه حل دارویی قطعی که برای تمامی بیماران موثر واقع شود، وجود ندارد

– محصولات درمانی ریزش مو

در این قسمت به معرفی محصولات درمانی ریزش مومیپردازیم. این محصولات عبارتند از Rogaine (ماینوکسیدیل ) و
Propecia (فیناستراید)
همه این محصولات برای کاهش ریزش مو در بعضی از بیماران(ونه همگی آنها) موثر بوده اند.
فیناستراید (propecia):
Propecia به منظور درمان ریزش مو در مردان است .این دارو توسط FDA تنها برای استفاده مردان مورد تائید قرار گرفته و بویژه برای درمان کسانی که مبتلا به از دست دادن مو با الگوی مردانه هستند، در نظر گرفته شده است. Propecia به عنوان مهار کننده هورمون آندروژن فقط با نسخه پزشک در دسترس است . زنان در سنین باروری و یا زنانی که باردار هستند ،نباید به قرص های خرد شده دست بزنند .
Propecia همانند کلیه محصولات تجویزی دارای عوارض جانبی میباشد. در مطالعات بالینی عوارض جانبی آن اندک بوده و نمی تواند اکثر مردان را مبتلا کند. با این وجود ،تعداد کمی از مردان شاهد عوارضی در هنگام مقاربت های جنسی بو ده اند .این عوارض شامل :عدم تمایل به نزدیکی ،مشکلاتی در خصوص نعوظ و همچنین کاهش میزان منی بوده است .
ماینوکسیدیل(rogaine) :
Minoxidil به طور معمول باعث رشد موهای جدید ۶ – ۴ ماه پس از مصرف می گردد. اگر این اتفاق پس از ۶ ماه نیفتد دیگر احتمالا جواب نخواهد داد.
مصرف این دارو به نظر میرسد که باعث کاهش روند ریزش مو می گردد ، ولیکن هیچ ضمانتی وجود ندارد . شما باید به سادگی آن را تجربه کنید تا نتیجه را ببینید
علی رغم آن که عوارض جانبی این دارو شایع نیست ،ولیکن ممکن است که اتفاق بیفتد ، در صورت مشاهده هر یک از علایم زیر آن را جدی گرفته و با پزشک خود در میان بگذارید:

  •  خارش پوست سر
  • Sclangپوسته پوسته شدن
  • سوزش
  • سوختگی
  • مشکلات تنفسی خصوصا در حالت داراز کش
  • تند شدن ضربان قلب
  • سبکی سر

سایر الگوهای طاسی:
– alopecia areata از دیگر الگوهای طاسی است که یکی از شایع ترین انواع ریزش مو میباشد که در ان موها به شکل سکه ای در نواحی مختلف سر شروع به ریزش مینماید .بعضا انواع وخیم این بیماری، باعث طاسی کامل سر میشوند. لذا این یک مشکل پزشکی است و نبایستی با کاشت مو درمان گردد مگر آنکه برای چندین سال به صورت ثابت باقی مانده باشد.حتی در این حالت هم ممکن است موهای کاشته شده در صورت فعالیت مجدد بیماری ،شروع به ریزش نماید .
– نوع دیگر طاسی triangular alopeciaمی باشد که در الگوهائی مثلثی شکل در نواحی temporal،رخ می دهد .
– Alopecia universalis نوع دیگری از الگوی طاسی است که در آن ممکن است کلیه موهای بدن دچار ریزش شوند.
– بیماریهای پوستی گوناگونی نیز ممکن است که پوست سر را تحت تاثیر قرار داده و باعث ریزش مو در اثر زخمهای ایجاد شده گردند
درمان این معضل توسط کنترلهای پزشکی صورت میگیرد .چنانچه بیمار برای چندین سال تحت کنترل قرار گیرد کاشت مو ممکن است برای نواحی زخم شده، صورت گیرد اما باید توجه داشت که همانند Alopecia areata ،چنانچه بیماری مجددا فعال شود ، موهای کاشته شده ممکن است شروع به ریزش نمایند.
بعضا بیمارانی وجود دارند که موهای خود را میکنند.چنین شرایطی trichotillomania نامیده میشود که در افراد بالغ در صورت وجود مشکلات روحی و روانی همچون اضطراب زیاد،ناامیدی و مشکلات روانی آشکار، مشاهده میشود.
باز هم این مشکل با کاشت مو درمان میگردد و این که بیمار پس از بهبودی مجدد شروع به کندن موهای خود نماید، متداول نمی باشد.
Cicatricial – Alopecia ممکن است به دلیل وجود اختلال در بافت و التهاب آن ها ،اتفاق بیفتد .
-ریزش مو همچنین ممکن است در افرادی با اختلال در هورمونهای تیروئید ،اختلال در کارکرد pituitary gland ویا هنگام شیمی درمانی اتفاق بیافتد
-و در نهایت انواع دیگر alopeciaها در هنگام بیماری های سخت وگاهی اوقات با تب های بالا رخ میدهند.

موها چگونه رشد میکنند؟

موها در یک ساختار دسته ای شکل در پوست به نام فولیکولاریونیت شکل میگیرند . آنچه که ما از مو میبینیم ساقه مو است که در واقع بافت سفت شده و کراتینه شده فولیکول میباشد.انسانها در هر اینچ مربع از پوستشان نسبت به شامپانزه ها و گوریل ها دارای فولیکول های موی بیشتری هستند .ولی از آنجا که بیشتر این موها کم رنگ هستند ،معمولا قابل مشاهده با چشم غیر مسلح نیستند و مویvellus نامیده میشوند . توجه کنید که پیشانی نسبت به دیگر اعضاء بدن دارای فولیکول های موی بیشتری است . موهای ضخیم رنگدانه دار که اکثر مردم آنرا به عنوان موی واقعی میشناسند، موهای terminal نامیده میشوند . این نوع مو برروی پوست سر، ابروها، پاها، پشت کمر، زیر بغل ها و نواحی تناسلی یافت میشود .
موهای افراد به شکل های متفاوتی رشد میکند. این مسئله وابسته به سن، وزن، متابولیسم،هورمونها،نژاد ،داروهای مصرفی و دیگر عوامل میباشد. اما تمامی موها دارای سه فاز مجزای رشد هستند:
۱- فاز رشد فعال که فازanagen نامیده میشود ،که تا چندین سال طول میکشد. در تمامی ایام ،اکثر موهای بدن (حدود ۸۵درصد) در این فاز قرار دارند . در طول این مدت ، مو دارای مقادیر زیادی از رنگدانه (melanin) میباشد .
۲- فاز catagen که حدود ۲هفته طول میکشد و در طول این مدت رشد مو متوقف شده ولیکن هنوز نریخته است. حدود ۳تا ۴ درصد موهای بدنمان در این فاز قرار دارند .
۳-فاز telogen که ۵تا ۶ هفته طول میکشد که در نهایت مو ریخته و یک موی جدید شروع به شکل گیری میکند. تقریبا ۱۰تا ۱۳ درصد مو در تمامی اوقات در این فاز قرار دارند

الگوی طاسی مردانه :

۷۰درصد آقایان بالغ درجه ای از طاسی را تجربه خواهند کرد و بیش از نیمی از این جامعه به الگوی طاسی پیشرفته مبتلاخواهند شد . اینکه درجه ای از ریزش مو در اقایان بالغ صورت میگیرد ، کاملا طبیعی و رایج میباشد.
الگوی طاسی مردانه وابسته به سه عامل زیر میباشد:
– سن بیمار
– مشکلات ژنتیکی
– هورمون های مردانه
این نوع ریز ش مو ممکن است از اوایل نوجوانی شروع شده و به مرور بر شدت آن افزوده شود. هورمون مردانه ی تستسترون به هورمون دیگری به نام DHT در فولیکول های مو تبدیل میشود. در اقایانی که مشکلات ژنتیکی دارند، موهای قسمت جلو و بالای سر معمولا در طول چند سال تحت تاثیرDHT قرار گرفته و مینیاتوری میشوند یعنی اینکه خیلی نازک شده و دیگر به بلندی قبل رشد نمیکنند. درنهایت این موها به طور کامل ناپدید شده و باعث پیدایش الگوی طاسی مردانه میگردند. این که بیماران پس از شروع ریزش موهایشان مطمئن شوند که مبتلا به الگوی طاسی مردانه خواهند شد از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. مراجعه به یک پزشک متخصص در این مورد بسیار مفید خواهد بود.

 ریزش مو در خانمها

تعداد قابل ملاحظه ای از خانمها از فرمهای ریزش موی رایج رنج میبرند.این فرمهای ریزش مو، میبایستی ازالگوی ریزش موی طاسی زنانه افتراق داده شود . Effluvium telogen یکی از رایج ترین اینگونه فرمهای ریزش مو میباشد. که در واقع همان ریزش شدیدی است که چندین ماه پس اززایمان رخ میدهد.
در حالت عمومی ، خانمها شاهد ریزش تعداد زیادی از مویشان پس از یک تا ۶ ماه پس از یک استرس زیاد در زندگیشان همچون عمل جراحی،بیماری شدیدیا یک استرس اجتماعی ، روانی خواهند بود. خبر بد آن است که برای درمان این نوع ریزش مو،هیچ درمانی وجود ندارد.خبر خوب آن است که بیمار به هیچ گونه درمانی نیاز ندارد. مو میبایستی که خودش به حالت اولیه اش پس از یک فاز خواب برگردد. گاهی شاهد ریزش موی کششی در خانمها هستیم این حالت بیشتر در خانمهایی که موهایشان در پشت یا بالای سرشان به صورت محکم بسته شده و برای مدت زیادی نگه داشته میشوند ،اتفاق میفتد. کشیدنهای شدید مو در نهایت باعث نابودی سیستم فولیکولی ریشه مو خواهند شد که باعث میشود هیچ موی دیگری در آن ناحیه رشد نکند. این فرم از ریزش مو ممکن است که مورد قبول کاشت مو قرار گیرد به شرط آنکه مدل بستن مو تغییر نماید.
گاهی بیمارانی مشاهده میشوند که دارای عمل جراحی face lift و یا دیگر اعمال جراحی بر روی پوست سر بوده اند که زخمهایی از آن عملهای جراحی به جا مانده است و یا این که در خصوصeyebrow lift ، خط مو خیلی بالا قرار گرفته است. در حالت کلی اینگونه ریزش موها به کاشت مو به خوبی پاسخ می دهند.
الگوی طاسی در بانوان با الگوی طاسی در آقایان متفاوت است عموما خانمها ریزش مو ، در قسمت وسط سر دارند ،ولیکن اکثر موهای خود را در(خط مو) حفظ می کنند.
تعدادی از نکات مربوط به طاسی عبارتند از:
-۱الگوی طاسی آقایان با عقب رفتن خط مو شروع میشود که باعث ریزش کلی مو تا بالای سر میگردد.
۲-الگوی طاسی در مردان در اواخر نوجوانی و در اوایل ۲۰ سالگی (زمانی که سطح testosterone بالا است) اغاز میشود. الگوی طاسی در بانوان در اواخر ۳۰ سالگی شروع و پس از ۵۰ سالگی به اوج خود میرسد.
۳- الگوی مردانه حدود ۷۰% اقایان را مبتلا میکند، در حالی که الگوی طاسی زنان حدود ۳۰% خانمها را مبتلا میسازد.
۴- خانمهایی که دارای استعداد ریزش الگوی مردانه هستند چنانچه دوز بالاترtestosterone دریافت نمایند به شدت دچار ریزش مو میشوند
تفاوتهای مهمی در کاشت مو در آقایان و خانمها وجود دارد. اگر برای یک مرد کاشت مو انجام بدهیم خوشحال میشود. او ممکن است آرزوی داشتن ظاهری پر مو را داشته باشد، ولیکن درک میکند که بیشتر آقایان دارای مقداری ریزش مو هستند و هر تعداد تار مویی که برای او کاشته شود برای ایجاد تغییر در ظاهرش مفید بوده است. ازسوی دیگر خانمها عموما شاد نخواهند شد ، مگر آنکه پس از عمل کاشت مو دارای ظاهری پر مو شوند. اکثر خانمها معتقدند که برگرداندن تعدادی مو به سرشان در صورتی که ظاهر خیلی پرپشتی نداشته باشند ،رضایت بخش نیست.

اشتراک گذاری

درباره نویسنده

ارسال یک پاسخ